fbpx

Diddordeb mewn barddoni yn arwain at dyfu menter madarch

This post is also available in: enEnglish (Saesneg)

Yn sgil rhannu diddordeb mewn barddoniaeth Gymraeg, mae cwmni madarch o Wynedd yn ehangu’n gyflym.

Mae Yr Ardd Fadarch yn Eryri eisoes wedi cael llwyddiant am gynhyrchu madarch Shiitake ac Wystrys i gwsmeriaid yn cynnwys bwytai, gwestai a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol.

Ond wrth i’r busnes teuluol ddatblygu, felly hefyd yr angen am fwy o le.

O ganlyniad i bartneriaeth newydd, bydd y busnes yn cynyddu ei gapasiti bum gwaith, ac amcangyfrifir y bydd cynnydd o 200kg i tua thunnell yr wythnos o fadarch Shiitake ac Wystrys.

Tair blynedd ar ddeg yn ôl, arweiniodd diddordeb Cynan a June Jones mewn ffyngau a chwilota am fwyd at geisio tyfu madarch ar eu tyddyn yn Nantmor ger Beddgelert.

“Ar y pryd roedd rhaglen oedd yn cael ei hariannu o Ewrop yn cael ei rhedeg gan Brifysgol Bangor a Chyngor Sir Gwynedd. Roedd yn edrych ar ba gnydau gwerth-uchel eraill y gellid eu tyfu yn yr ardal,” eglura Cynan, a arferai weithio yn y maes ariannol.

“Roeddem yn gwybod ychydig am fadarch beth bynnag, a dyma ddechrau fel cynllun peilot. Pan ddaeth y cynllun hwnnw i ben, fe wnaethom ddal ati.”

Yn wahanol i fadarch confensiynol sy’n tyfu mewn compost, mae madarch Shiitake ac Wystrys yn tyfu mewn twnnel polythen heb unrhyw gemegau ar ddarnau o dderw Cymreig.

Fodd bynnag, tra bod madarch ffres yn dal i gyfrif am 15% o’r busnes, mae ganddynt oes silff gyfyngedig. Roedd Cynan a June yn awyddus i leihau’r posibilrwydd o wastraff, felly aethant ati i ddechrau sychu eu madarch i ehangu’r defnydd ohonynt.

Trwy greu powdrau a sesnin gyda’r madarch, maent wedi creu dewis eang o gynnyrch. Meddai Cynan, “Rydym yn cynhyrchu bwyd o safon ac yn awyddus i ddatblygu cyfleoedd a marchnadoedd newydd gyda’n dewis o gynhyrchion sy’n seiliedig ar fadarch – cynnyrch sy’n addas i bob math o brydau o gig a physgod i fwyd llysieuol a fegan.”

Gan weithredu o gegin fasnachol a grëwyd o adeilad yng nghefn eu tŷ, mae eu sesnin madarch yn cynnwys Shiitake, a Madarchlys sy’n seiliedig ar fadarch Wystrys.

Hefyd, ar y cyd â chwmni Halen Môn, mae Yr Ardd Fadarch wedi datblygu’r sesnin enwog o Japan – Umami. Cyfeirir at Umami fel y ‘pumed blas’, ac mae’n helpu i ddatblygu blasau dwfn a sawrus prydau.

Meddai Cynan, sydd wedi dod yn awdurdod ar ffyngau ac sy’n cynnal cyrsiau a theithiau chwilota am fwyd, “Mae’n fraint gweithio gyda chynhyrchwyr bwyd eraill, ac rydym yn edrych ymlaen at weithio gyda mwy o gynhyrchwyr.”

Mae cynhyrchion Yr Ardd Fadarch wedi dod mor boblogaidd nes bod angen lle ychwanegol – sydd bellach yn cael ei ddarparu gan ffermwyr eidion a defaid, Arwyn a Gwenllian Davies.

Mae Arwyn, sy’n ffermio 320 o erwau ger Llanerfyl, yn adnabod Cynan ers rhai blynyddoedd, ac wedi dod yn gyfeillion trwy’r byd barddoni.

Meddai Arwyn, “Rydym yn adnabod ein gilydd ers tro, rwyf wedi addysgu cynghanedd a dros y blynyddoedd mae Cynan a minnau yn gweld ein gilydd mewn eisteddfodau a thalyrnau.

“Roedd Gwenllian a minnau’n ystyried arallgyfeirio ar y fferm ac yn edrych ar wahanol opsiynau, ond doedd dim un yn gwbl addas i’n sefyllfa. Dywedodd Cynan ei fod â’i fryd ar ehangu ac roedd madarch yn ateb perffaith i ni.”

Mae Arwyn wedi codi dau dwnnel polythen, yn mesur 110 troedfedd wrth 20 troedfedd, ac yn ystod y flwyddyn nesaf (2019) y bwriad yw cynhyrchu tua 40 tunnell o fadarch.

“Mae’r cynnydd mewn cynhyrchiant yn golygu y gallwn gychwyn contractau newydd yn ogystal â chynnig gwasanaeth i gwsmeriaid presennol,” meddai Cynan.

Bydd y pâr yn datgelu eu cynlluniau i ehangu a’r cynnyrch newydd i ddarpar gwsmeriaid a chydweithwyr mewn digwyddiad yn Nhrefaldwyn yr wythnos nesaf.

Mae Yr Ardd Fadarch wedi cael cymorth i ddatblygu gan Cywain – prosiect sy’n cael ei ddarparu gan Menter a Busnes sy’n cefnogi datblygiad busnesau sy’n canolbwyntio ar dwf yn y sector bwyd a diod yng Nghymru.

“Mae Cywain wedi helpu llawer arnom,” meddai Cynan. “Maent wedi bod yno o’r cychwyn cyntaf, gan helpu i ddatblygu’r busnes a rhoi cyfle i ni fynd i rai o’r digwyddiadau masnach gorau.”

Meddai Rheolwr Datblygu Cywain, Marial Edwards, “Mae’n wych gweld partneriaeth a model busnes yn datblygu fel hyn, sy’n arwain at ehangu busnes a’r potensial i gael mynediad i farchnadoedd newydd a chreu swyddi newydd mewn rhanbarth arall o Gymru.”

Sylwadau