fbpx

Gallai atgofion casgliadol pobl Cymru helpu i ddiogelu’r maelgi (Angelshark), sydd mewn perygl difrifol

This post is also available in: enEnglish (Saesneg)

Caiff pobl Cymru eu gwahodd i rannu straeon, atgofion a ffotograffau o’r Maelgi sydd mewn perygl difrifol yn sioe deithiol ‘Hanes y Maelgi’ gyntaf erioed yr elusen gadwraeth ryngwladol Cymdeithas Sŵolegol Llundain (ZSL) a Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC).

Gan deithio ledled Cymru, bydd y sioe deithiol unigryw nid yn unig yn tynnu sylw at bwysigrwydd y Maelgi carismatig, ond bydd hefyd yn ceisio casglu gwybodaeth oddi wrth gymunedau lleol er mwyn deall y rhywogaeth yn well. Bydd y wybodaeth yn cael ei defnyddio gan wyddonwyr Cymdeithas Sŵolegol Llundain a Cyfoeth Naturiol Cymru i nodi cynefinoedd pwysig i’r Maelgi ac archwilio sut y gallai eu niferoedd fod wedi newid dros amser.

Mae Maelgwn (Squatina squatina) yn ‘siarcod fflat’ sy’n treulio’r rhan fwyaf o’u hamser wedi’u cuddliwio ar waelod gwely’r môr yn cudd-ymosod ar bysgod. Ar un adeg roeddent yn gyffredin ar draws dwyrain Cefnfor yr Iwerydd a Môr y Canoldir, gyda chofnodion hanesyddol yn awgrymu pwysigrwydd arfordir Cymru ar gyfer y rhywogaeth. Fodd bynnag, gwnaeth niferoedd y Maelgwn ddirywio ar draws eu hamrediad yn ystod yr ugeinfed ganrif yn sgil amrywiaeth o fygythiadau, gan gynnwys tarfu ar gynefin, llygredd a’u dal yn achlysurol mewn pysgodfeydd.

Mae Maelgwn bellach yn cael eu dosbarthu mewn perygl difrifol ar Restr Goch rhywogaethau o dan fygythiad yr Undeb Rhyngwladol dros Gadwraeth Natur, ond mae cipolygon diweddar yn awgrymu bod poblogaeth fach yn dal i fyw yn nyfroedd Cymru. Mae Maelgwn yn bwysig i’r amgylchedd morol gan eu bod yn ysglyfaethwyr penigamp ac maent yn cael eu rhestru fel y pumed siarc mwyaf arwahanol yn esblygiadol ac mewn perygl yn y byd (Evolutionarily Distinct and Globally Endangered – EDGE), gan gynrychioli cangen ar wahân o bren y bywyd.

Gan ddechrau yn Nefyn ddydd Gwener, 25 Ionawr 2019, cyn teithio i Aberdaugleddau, Abertawe, Aberystwyth a Chaergybi drwy gydol mis Chwefror a mis Mawrth – mae’r sioeau teithiol yn agored i bawb eu mynychu ac mae swyddogion cadwraeth yn gobeithio y bydd y dull newydd hwn o wneud gwaith ymchwil am rywogaethau – dod ag atgofion cymunedau at ei gilydd ochr yn ochr â chofnodion pysgotwyr – yn rhoi darlun gwerthfawr o hanes un o’r siarcod sydd fwyaf o dan fygythiad yn y byd.

Gwnaeth Cymdeithas Sŵolegol Llundain a Cyfoeth Naturiol Cymru, mewn partneriaeth â 13 sefydliad ledled Cymru, lansio Prosiect Maelgi: Cymru’ ym mis Gorffennaf 2018 er mwyn cael darlun cliriach o ble y gellir dod o hyd i’r Maelgwn yn nyfroedd Cymru ac er mwyn deall eu rôl yn nhreftadaeth forol Cymru. Mae gwybodaeth – boed yn hanes neu ddiwylliant lleol – a geir gan bobl ledled Cymru yn hanfodol i’r ymdrech hon; bydd pob ffotograff neu atgof yn ddarn hanfodol o dystiolaeth a ddefnyddir i ddatgelu dirgelwch y Maelgi yng Nghymru.

Dywedodd Joanna Barker, Rheolwr y Prosiect Maelgi yng Nghymdeithas Sŵolegol Llundain:

“Rydym yn gofyn i bobl ledled Cymru i’n helpu i ddeall mwy ynglŷn ag amrediad hanesyddol y siarc pwysig hwn a’i gysylltiad diwylliannol â Chymru. Efallai y bydd gan rywun hen ffotograff mewn drôr, atgof o’i dad-cu yn pysgota neu hyd yn oed yn gallu dweud wrthym am achos o weld Maelgi yn ddiweddar.

“Hyd yn oed os nad yw pobl wedi clywed am y Maelgi, hoffem iddynt alw heibio a dweud wrthym ar yr ardal leol – newidiadau mewn diwydiant lleol, arferion pysgota neu seilwaith a allai ein helpu i lenwi’r bylchau yn hanes y Maelgi a chreu’r cynllun gweithredu gorau i’w ddiogelu yn y dyfodol.”

Bydd yr holl ddigwyddiadau yn cael eu cynnal o 10am tan 5pm.

  • Dydd Gwener 25 – Dydd Sadwrn 26 Ionawr – Amgueddfa Forol Llŷn, Nefyn
  • Dydd Llun 11 – Dydd Mawrth 12 Chwefror – Amgueddfa Dreftadaeth Aberdaugleddau, Aberdaugleddau
  • Dydd Gwener 15 – Dydd Sadwrn 16 Chwefror – Amgueddfa Genedlaethol y Glannau, Abertawe
  • Dydd Gwener 1 – Dydd Sadwrn 2 Mawrth – Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth
  • Dydd Llun 4 – Dydd Mawrth 5 Mawrth – Cadetiaid y Môr Caergybi, Caergybi

Mae pob un o sioeau teithiol y Maelgi yn rhad ac am ddim, a gallwch alw heibio heb  archebu lle ymlaen llaw. Bydd y sioe deithiol yn aros ymhob tref am ddau ddiwrnod. Er mwyn dysgu mwy am y digwyddiadau cysylltwch ag [email protected] neu ewch i www.angelsharknetwork.com/cymru/  neu galwch heibio i sioe deithiol y Maelgi yn eich ardal chi.

Sylwadau